Kedi ansiklopedisi

Abisini

Ticked tüylü, sürekli hareket eden bir avcı tipi. Sıkıcı evde tırmalama ve ses artar.

Amerikan Kıvrık

Kulaklar arkaya kıvrılır. Fold kulağı değildir; kulağı bükmeyin, sağlık belgesi ayrı iştir.

Amerikan Shorthair

Gümüş tabby ile tanınan sağlam ev kedisi. British kadar peluş değildir; avcı kalır.

Ankara kedisi

Türk ırkı, ipeksi tüy ve zarif gövde. Odd-eye ve iki mavi göz hatlarında işitme testi konuşulur.

Balinese

Uzun tüylü Siyam. Aynı konuşkanlık, aynı yalnızlık tahammülsüzlüğü; tüy ‘sakin ırk’ yapmaz.

Bengal

Yabani görünümlü, zeki ve suyu seven bir ırk. Enerji boşaltılmazsa tırmalama ve ses artar.

Birman

Beyaz eldivenli, mavi gözlü, uysal ev kedisi. Tüy bakımı Ragdoll’a benzer; daha az ‘bez bebek’tir.

Bombay

Minik panter gibi durur, bakır gözlü ev kedisidir. Tüy bakımı kolaydır; ağız ve bel yine de izlenir.

British Shorthair

Yuvarlak yüzü ve kalın tüyleriyle sakin ev arkadaşı. Böbrek kisti (PKD) ve kilo bu ırkta yakından izlenir.

Burma

Kadife tüy, altın göz. Siyam kadar bağırmaz; diş ve bazı hatlarda şeker hastalığı konuşulur.

Chartreux

Fransız mavi-grisi. British’e benzer ama gülümseme ve bakır gözle ayrılır.

Cornish Rex

Dalgalı ince tüy, büyük kulak. Sıcak arar; cilt ve kulak bakımı yoğundur.

Devon Rex

Peri kulaklı, dalgalı tüylü, omuzda yaşayan bir ırk. Cilt ve kulak bakımı Sfenks’e yaklaşır.

Egzotik Shorthair

İran’ın kısa tüylü hali. Günlük tarama azalır; yüz ve göz bakımı aynı kalır.

Ev yemeği kediye verilir mi?

Haşlanmış sade et ara sıra tadımlık olabilir; tuzlu sofradan tabak kedi diyeti değildir.

Evde yalnız kalan kedi

Sekiz saatlik iş günü çoğu ev kedisinde sorun olmaz. Boş ev, kapalı perde ve tek kâse ise gece feryadını büyütür.

Gece oyun ve uyku ritmi

Kediler alacakaranlıkta avlar. Gece üçteki feryat çoğu evde ritim; yaşlıda sağlık da elenir.

Himalaya

İran gövdesi, Siyam renkleri. Günlük tarama ve PKD taraması İran ile aynı kulvardadır.

İran kedisi

Uzun tüylü, sakin salon kedisi. Günlük tarama, göz bakımı ve PKD taraması bu ırkın omurgasıdır.

Japon Bobtail

Pompon kuyruk ve konuşkan ev kedisi. Manx kuyruğu değildir; omurga sendromu bu ırkın işi sayılmaz.

Karayak

Beyaz çoraplı, Siyam yüzlü ev kedisi. Konuşkan ve sosyal; yalnız evde ses artar.

Kayıp kedi: çıktıktan sonra ne yapılır

Kayıp kedi ve mikroçip (mikrochip) sonrası iş. Önce ev ve bahçe; sonra ilan, klinik, barınak. Kaçış önlemi ayrı yazıdadır.

Kedi ağız kokusu

Ağız kokusu ‘kediler böyle kokar’ diye kapanmaz. Diş taşı, ağrı veya sistemik hastalık aynı nefesi verebilir.

Kedi aşı takvimi

Yavru serisi, yıllık veya üç yıllık rapeller ve kuduz kararı evin riskine göre veterinerle yapılır.

Kedi diş bakımı

Ağız kokusu ve salya ‘kediler böyle’ diye kapanmaz. İnsan macunu kullanmayın; fırça veya klinik temizlik asıl işi yapar.

Kedi evden kaçmasın

Kapı bekçiliği, balkon filesi ve mikroçip. Ceza öğretmez; kaçış yolu kapanır.

Kedi göz akıntısı

Sabah çapak ile yeşil iltihap farklıdır. Basık yüzlü ırklarda gözyaşı izi günlük bakılır; ağrı acildir.

Kedi hapşırıyor

Tek hapşırık toz olabilir. Seri hapşırık, burun akıntısı ve iştahsızlık üst solunum tablosudur.

Kedi idrar yapamıyor: erkeklerde saatler meselesi

Kumda ıkınma, damla idrar veya hiç idrar yoksa beklemeyin. Erkek kedide tıkanıklık ölümcül olabilir.

Kedi ishal: sıvı kaybı ve acil işaretler

Kısa süreli yumuşak kaka mama değişiminde görülür. Kan, çökme ve yavruda ishal acildir.

Kedi kısırlaştırma

Zamanlama, evde ilk 48 saat ve kilo. Ameliyat kararı veterinerindir; internet tarihi değildir.

Kedi kızgınlığı neye benzer?

Yere sürtünme, gece feryadı ve ‘doğurgan’ ev. Kızgınlık hastalık değil; kanama azdır, kısırlaştırma konuşulur.

Kedi kulak akıntısı

Kahverengi kir, koku ve kaşıntı. Çubuk sokmayın; Rex ve Fold hatlarında sık konuşulur.

Kedi kum kabının dışına çıkıyor

İntikam değil; ağrı, kirli kap, savaş veya koku değişimidir. Önce tıbbi neden elenir.

Kedi kumu nasıl seçilir?

Tozsuz, kokuyu hapseden, kedinin kabul ettiği kum iyidir. Parfüm ve ani marka değişimi kabı terk ettirir.

Kedi kusuyor: ne zaman evde izlenir, ne zaman veteriner?

Ara sıra tüy çıkarmak ile üst üste kusmak aynı şey değil. Kan, çökme veya zehir şüphesi bekletilmez.

Kedi maması nasıl seçilir?

Etiket cümlesi değil; yaşam evresi, vücut durumu ve veteriner tanı mama seçer. ‘En iyi marka’ yoktur.

Kedi miyavlaması ne anlatır?

Miyav bazen kapı, bazen mama, bazen ağrıdır. Gece birden artan ses yaşlı evde ritim değil hastalık da olabilir.

Kedi obezitesi

Serbest mama kabı ve kısır ev kedisi kilo alır. Hızlı diyet karaciğer yağlanması riski taşır.

Kedi parazitleri: iç ve dış

Pire, kene, kulak uyuzu, solucan ve protozoa ev kedisinde de görülür. Ürün seçimi kiloya ve türe göre veterinerindir.

Kedi saldırganlığı

Oyun ısırığı, korku ve ağrı farklıdır. Ceza saldırıyı büyütür; neden ayrılmadan ‘eğitim’ yetmez.

Kedi su çeşmesi işe yarar mı?

Hareketli su bazı kediyi çeker. Çeşme, ıslak mama ve birden fazla kap birlikte düşünülür.

Kedi su içmiyor

Çöl kökenli içgüdü az su içirir. Islak mama, çeşme ve geniş kap işe yarar; hiç içmeme ayrı bir alarmıdır.

Kedi taşıma kafesi

Sert taban, üstten açılır kapak, evde açık duran kutu. İlk kullanım günü klinik olmasın.

Kedi tırmalama

Tırmalama tırnak bakımı ve iletişimdir; yok edilemez. Hedefi koltuktan tahtaya kaydırın.

Kedi tırnak kesme

Pembe damar (canlı) kesilmez. Yavruda alışkanlık, yetişkinde kısa seans ve ödül.

Kedi tuvalet eğitimi

Yavru çoğu kez kabı kendi bulur. Ceza öğretmez; kirli kap, sayı ve yer tuvaleti bozar.

Kedi tüy bakımı

Kısa tüylüde haftalık, uzun tüylüde günlük tarama. Sfenks’te iş tüy değil cilt olur.

Kedide ateş ve bitkinlik

Burun ucu teşhis değildir. Yemeyen, sinen, titreyen kedi evde ‘dinlensin’ ile bekletilmez.

Kedide diyabet (şeker hastalığı)

Diyabet ve şeker hastalığı orta yaş–yaşlı kedide sık. Çok su içiyor, çok idrar ve kilo kaybı evde ayrılmaz; insülin ev kararı değildir.

Kedide hipertiroidi

Hipertiroidi ve tiroid yaşlı kedide sık. Çok yiyor, kilo kaçıyor, çok su içiyor; T4 evde bakılmaz.

Kedide istenmeyen kilo kaybı

Kilo sessizce kaçar. Hipertiroidi, böbrek, diş ağrısı veya diyabet sık nedenlerdendir; evde ‘mama artır’ yetmez.

Kedide kronik böbrek hastalığı (CKD)

Böbrek yetmezliği yaşlı ev kedisinde sık. Çok su içiyor, kilo ve iştah değişir. PKD genetik kisttir; CKD ayrı bir izlemdir.

Kediden alerji: evde ne işe yarar?

Tüy değil, tükürük proteinidir. Sibirya ‘yapmaz’ demez. Deneme, temizlik ve hekim; ırk vaadi değil.

Kediler arası ilişkiler ve tanıştırma

İkinci kedi hediye değil, süreçtir. Koku değişimi, kapı altı ve kısa görüşme; acele düello doğurur.

Kediler için zehirli ev bitkileri

Zambak, tespih çiçeği, aloe ve bazı kesme çiçekler. Yaprak yutma acil olabilir.

Kediler için zehirli yiyecekler

Soğan, sarımsak, üzüm, kuş üzümü, çikolata, ksilitol, alkol ve zambak kedide acil toksindir.

Kediyi arabayla götürmek

Taşıyıcıyı klinik günü dolaptan çıkarmak savaşı büyütür. Sert kutu, kısa deneme ve sakin araç içi çoğu evde yeter.

Kediyi tasma ile gezdirmek

Tasma özgürlük değil, alıştırmadır. Açık balkon ve korkulukta düşmeyi çözmez; önce ev içi, sonra kısa bahçe.

Maine Coon

Büyük, püsküllü kulaklı ‘nazik dev’. Kalp taraması ve düzenli tarama ihmal edilmemeli.

Manx

Kuyruksuz ada kedisi. Omurga ve bağırsak riski ‘sevimli popo’yu gölgeleyebilir; soyağacı sorulur.

Mısır Mau

Doğal benekli, çevik ev kedisi. ‘En hızlı ev kedisi’ pazarlaması oyun ihtiyacını kapatmaz.

Munchkin

Kısa bacak sevimli durur; omurga ve göğüs şekli bazı bireylerde sorun olur. İlk kedi için zor seçim.

Nebelung

Uzun tüylü Rus mavisi akrabası. Çekingen, gümüş-mavi; misafir evinde ısınması zaman alır.

Norveç orman kedisi

Soğuk iklimin iri, püsküllü ev kedisi. Mevsimlik tüy dökümü ve tarama takvimi şarttır.

Ocicat

Oselot gibi görünür, yaban kanı taşımaz. Siyam ve Abisini karışımı konuşkan, sosyal bir ev kedisidir.

Oryantal

Siyam’ın tüm renkli, aynı derecede konuşkan kuzeni. Uzun yalnız saatler bu evde genellikle iyi bitmez.

Pencere ve balkon güvenliği

Sineklik kedi filesi değildir. Yüksek kat, açık korkuluk ve tasma ‘bir bakayım’ ile bitmez.

PKD: kedilerde polikistik böbrek hastalığı

Kalıtsal kistler böbreği büyütür. British, İran ve akraba hatlarda tarama konuşulur; teşhis ultrasonladır.

Ragdoll

Kucağa alınca gevşeyen, iri ve uysal ırk. İdrar alışkanlığı ve kalp taraması izlenir.

Rus mavisi

Yeşil gözlü, gümüş-mavi, çekingen ev kedisi. Yeni insana ısınması zaman alır; stres idrarı bozabilir.

Savannah

Serval melezi ev kedisi. F1–F3 ev arkadaşı değil, proje kedisidir; yasal durum ve enerji çoğu evi aşar.

Scottish Fold

Katlanmış kulak sevimli görünür; aynı gen kıkırdak ve eklem sorunlarına yol açabilir.

Scottish Straight

Fold’un dik kulaklı kardeşi. Kulak katı yoktur; yine de üretici ve tarama konuşulur, ‘aynı ev uyumu’ vaadi değildir.

Sfenks

Tüysüz görünür; bakım azalmaz, değişir. Cilt, diş ve ısı düzeni günlük iştir.

Sibirya

Üç kat tüy ve yuvarlak yüz. ‘Alerji yapmaz’ vaadi pazarlamadır; HCM taraması ırk işidir.

Siyam

Konuşkan, ince ve sosyal bir ırk. Yalnız bırakılmayı zor tolere eder; miyavlama çoğu zaman iletişimdir.

Sokaktan veya barınaktan kedi sahiplenmek

Sahiplenme, vitrindeki yavrudan farklıdır. İlk muayene, tek oda, aşı-parazit ve ev listesi; sokak veya barınak kedisi evde yavaş yerleşir.

Somali

Abisini’nin uzun tüylü hali. Tilki kuyruğu ve ticked tüy; enerji yüksektir.

Tekir

Türkiye’de tekir dediğimiz çoğu kedi resmi bir ırk değil; çizgili ev ve sokak kedisidir. Karakter evden eve değişir.

Tonkine

Siyam ve Burma karışımı, orta gövdeli, aqua bakışlı. Evde sessiz bir koltuk kedisi beklemeyin; konuşmayı sever.

Toyger

Ev kaplanı görünümü Bengal ailesindendir. Çizgi ‘vahşi karakter’ vaadi değildir; enerji yine yüksektir.

Tüy yumağı (trikobezoar)

Ara sıra tüy kusması sık görülür. Sürekli kusma, iştahsızlık veya kabızlık tıkanma şüphesidir.

Van kedisi

Van Gölü yöresinin suyu seven, baş ve kuyruk renkli kedisi. Enerji ve yüzme isteği ev planını değiştirir.

Yaşlı kedi bakımı

Yedi yaş civarı ‘yaşlı’ konuşulur. Merdiven, kum kabı yüksekliği ve yıllık kan.

Yaşlı kedi beslenmesi

Yaşlı kedi ‘az yesin’ diye aç bırakılmaz. Diş, koku kaybı ve böbrek, mama formunu değiştirir.

Yavru kedi beslenmesi

Yavru maması, sık öğün ve zehirli yiyecek listesi ilk ayların omurgasıdır. İnek sütü yavru maması değildir.

Yavru kediyi eve getirme

Tek oda, güvenli kablo, aşı-parazit planı ve yavaş ev turu. İlk gece yalnız bırakmak şart değildir.