Başlangıç rehberi

İlk kez kedi sahipleniyorum

Bir kediyle yaşamaya karar vermek heyecan verici, ama akla bir o kadar da soru getiren bir adım. Bu rehberde karar anından ilk aylara kadar sırasıyla nelerle karşılaşacağınızı anlattık ve her adımda konuyu ayrıntılı işleyen yazılarımıza bağlantı verdik.

1. adım: Karar vermeden önce

Kedi sahiplenmek bir hafta sonu içinde verilecek bir karar değildir. Bir kedi çoğu zaman on yılı aşkın bir süre sizinle yaşar ve bu süre boyunca taşınmalar, iş değişiklikleri ya da aile düzeninizdeki değişiklikler de olacaktır. Aşağıdaki soruları kendinize dürüstçe sorarsanız hem sizin hem de kedinin işi kolaylaşır.

Zamanınız var mı?

Kediler köpekler gibi dışarı çıkarılmayı beklemez, ama yalnız kalmaktan da pek hoşlanmaz. Her gün oyun oynamaya, kum kabını temizlemeye ve kedinizle vakit geçirmeye ayırabileceğiniz bir zaman olsun. Günün büyük kısmında evde değilseniz, sakin karakterli yetişkin bir kedi yavrudan daha kolay uyum sağlar.

Bütçenizi hesapladınız mı?

Mama ve kum her ay düzenli olarak alacağınız şeylerdir. Bunlara aşılar, parazit uygulamaları, kısırlaştırma ameliyatı ve beklenmedik bir hastalıkta veteriner masrafları eklenir. Sahiplenme ücretsiz olsa bile bu harcamaları önceden hesaba katın.

Eviniz hazır mı?

Kiracıysanız ev sahibinizle önceden konuşun. Balkonlu ya da açılır pencereli bir evde oturuyorsanız, kedi gelmeden önce file taktırmanız gerekir; sineklik kedinizi düşmekten korumaz. Evde yaşayan herkesin bu karara gönülden katıldığından da emin olun.

Evde alerjisi olan biri var mı?

Varsa, kediyi almadan önce kedili bir evde bir süre vakit geçirip tepkisini görmek en doğru yoldur. ‘Alerji yapmayan ırk’ sözüne de güvenmeyin; alerjiye yol açan protein bütün kedilerde bulunur. Kedi alerjisi yazımızda nelerin işe yaradığını anlattık.

Yavru mu, yetişkin mi?

Yavru kediler çok sevimlidir, ama bir o kadar da enerjiktir. Gece koşturmaları, perdeye tırmanmalar ve eline geçen her şeyi ısırma dönemi bir süre sürer; karakterinin nasıl olacağı ise zamanla belli olur. Yetişkin bir kedinin karakteri ise bellidir. Kucağı mı sever, mesafeli mi durur, başka kedilerle arası nasıldır, bunları sahiplenmeden önce öğrenebilirsiniz. İlk kez kedi sahipleniyorsanız yetişkin bir kedi, çoğu zaman düşündüğünüzden daha kolay bir başlangıç olur.

Nereden sahiplenmeli?

Türkiye’de evlere giren kedilerin çoğu sokaktan, barınaktan ya da bir gönüllünün geçici yuvasından gelir. Belirli bir ırk aramıyorsanız ilk bakacağınız yer burası olsun. Bu kedilerin pek çoğu bir yuva bekliyor ve geçici yuvada kalan bir kedinin nasıl bir karakteri olduğunu ona bakan kişiden öğrenebilirsiniz. Barınaktan ya da bir dernekten sahiplenirken kedinin aşı, parazit ve kısırlaştırma durumunu da sorun.

Aklınızda belirli bir ırk varsa, önce o ırkın sağlık sorunlarını okuyun. Bazı görünümler, örneğin katlanmış kulak ya da çok basık bir yüz, kedinin sağlığını doğrudan etkiler. Üretici seçerken yavruyu annesiyle birlikte görmek isteyin, ebeveynlerin sağlık taramalarını sorun ve 12 haftalık olmadan verilen yavrulardan uzak durun. Irk testimiz size bir fikir verebilir, ama aradığınız karakterdeki kedi pekâlâ bir barınakta da sizi bekliyor olabilir.

2. adım: Eve gelmeden önce

Kedi eve geldiği gün her şeyin hazır olması, ilk günleri hem sizin hem de onun için sakinleştirir. Uzun bir alışveriş listesine gerek yok; pahalı tırmalama kuleleri ve otomatik tuvaletler ilk haftanın önceliği değildir.

Kum kabını mama ve su kaplarından uzak, sakin bir köşeye koyun. Kedinin önceki evinde ya da barınakta hangi mamayı yediğini ve hangi kumu kullandığını öğrenebilirseniz ilk haftalarda onlarla devam edin; değişiklikleri kedi evine alıştıktan sonra yapabilirsiniz. Balkonlu bir evde yaşıyorsanız kedi filesini de bu aşamada taktırın. ‘Daha küçük, balkona çıkmaz’ diye ertelemeyin, çünkü kediler yükseklikten korkarak doğmaz.

Aşağıdaki listeyi işaretledikçe ne kadar yol aldığınızı görebilirsiniz. İşaretleriniz bu tarayıcıda saklanır; isterseniz listeyi yazdırıp buzdolabınıza asabilirsiniz.

İlk kedim kontrol listesi

24 adım
Eve gelmeden önce0 / 12
İlk gün0 / 4
İlk hafta0 / 8

İşaretleriniz yalnızca bu tarayıcıda saklanır; başka bir cihazda liste boş görünür.

3. adım: İlk gün

Kedinizi eve taşıma çantasıyla getirin; kucakta taşınan bir kedi ürktüğünde elinizden kurtulup kaçabilir. Eve vardığınızda çantayı hazırladığınız sakin odaya bırakın, kapağını açın ve kedinin kendi isteğiyle çıkmasını bekleyin. Hemen yatağın altına ya da kutuya saklanması gayet normaldir; onu oradan zorla çıkarmaya çalışmayın.

İlk gün kediyle bol bol ilgilenmek istersiniz, ama ona biraz alan tanımak çok daha iyi sonuç verir. Odada sessizce oturup kitap okumanız bile kedinin sizi kendi hızında tanımasına yardım eder. Misafir çağırmayı birkaç haftaya erteleyin, çocuklara da kediyi kovalamamayı ve uyurken rahat bırakmayı anlatın.

Yetişkin bir kedinin ilk gün az yemesi ve tuvalete gitmemesi sık görülür. Ancak yavru bir kedi hiç yemiyorsa ya da yetişkin kediniz ertesi gün de ağzına bir şey sürmediyse veterinerinizi arayın.

4. adım: İlk hafta

İlk hafta, kedinin evinizi tanıdığı, sizin de onun alışkanlıklarını öğrendiğiniz dönemdir. Mamayı, oyunu ve kum temizliğini her gün aşağı yukarı aynı saatlerde yapmak kediye güven verir. Kedi odasında rahatça yiyip içmeye, oynamaya ve yanınıza gelmeye başladığında evin diğer odalarının kapılarını birer birer açabilirsiniz.

Evde başka bir kedi ya da köpek varsa tanıştırmayı aceleye getirmeyin. Önce kokuları değiştirerek başlayıp kapı arkasından yavaş yavaş ilerlemek günler, bazen haftalar sürer. Tanıştırma planı aracımız bu süreci adım adım düzenlemenize yardım eder.

Yeni bir mamaya geçmek istiyorsanız bunu yedi gün boyunca eski ve yeni mamayı karıştırarak yapın, çünkü ani mama değişikliği ishale yol açabilir. Bu hafta kedinize bir isim de koymuş olursunuz; aklınızda henüz bir isim yoksa isim bulucumuza göz atabilirsiniz.

5. adım: İlk veteriner ziyareti

Kediniz sağlıklı görünse bile ilk hafta içinde bir veteriner muayenesi planlayın. Sokaktan ya da barınaktan gelen bir kedinin sağlık durumu evde tahminle anlaşılamaz. Bir üreticiden gelen yavruda da ilk muayene, ileride karşılaştırma yapabileceğiniz bir başlangıç noktası olur.

Muayenede genellikle neler yapılır?

  • Genel muayene. Veteriner hekim kedinin kilosunu, dişlerini, kulaklarını, gözlerini, derisini ve tüylerini kontrol eder; kalbini ve akciğerlerini dinler.
  • Parazitler. İç ve dış parazit durumu değerlendirilir ve evinizdeki risklere göre bir koruma takvimi hazırlanır. Kedi parazitleri yazımızda belirtileri anlattık.
  • Aşı planı. Kedinin yaşına ve aşı geçmişine göre karma aşıyla başlanır; kuduz ve FeLV gibi diğer aşılar kedinin yaşam tarzına göre programa eklenir. Takvimi aşı takvimi rehberimizde ayrıntılı anlattık.
  • Mikroçip. Kedinizde çip yoksa takılabilir. Varsa numarası okunur ve kayıttaki bilgilerin size ait olup olmadığına bakılır.
  • FIV ve FeLV testi. Daha önce dışarıda yaşamış, kavga etmiş ya da geçmişi bilinmeyen kedilerde gündeme gelir. Yavrularda anneden geçen antikorlar hızlı testin sonucunu yanıltabildiği için hekim testi daha sonra tekrarlamak isteyebilir.

Randevuya giderken elinizdeki aşı karnesini ya da barınaktan verilen belgeleri yanınıza alın. Hangi mamayı vermeniz gerektiği ya da kısırlaştırmanın ne zaman yapılacağı gibi sorularınızı önceden bir kenara yazmak da işinizi kolaylaştırır.

Kediniz hiç yemiyorsa, ishali ya da kusması durmuyorsa, nefes almakta zorlanıyorsa, çöktüyse ya da idrar yapamıyorsa randevu gününü beklemeyin; onu aynı gün veterinere götürün. Acil belirtilerin tamamını acil belirtiler sayfasında bulabilirsiniz.

6. adım: İlk aylar

Kısırlaştırma

Kısırlaştırma genellikle yavruluk döneminde ya da ilk kızgınlıktan önce gündeme gelir. Doğru zamana, kedinin yaşına ve kilosuna bakılarak muayeneden sonra karar verilir. Dişi bir yavru sahiplendiyseniz konuyu ilk muayenede açın; kızgınlık beklediğinizden erken başlayabilir. Kısırlaştırma ve kızgınlık yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Tuvalet

Çoğu kedi kum kabını kendiliğinden kullanır; size düşen, kabı sakin bir yerde tutmak ve her gün temizlemektir. Kediniz kabın dışına yapıyorsa onu cezalandırmayın, çünkü bu bazen bir ağrının ya da idrar yolu sorununun ilk işaretidir. Tuvalet eğitimi rehberimiz ayrıntıları anlatıyor.

Tırmalama ve tırnaklar

Tırmalama kedinin doğal bir ihtiyacıdır ve yasaklanarak değil, yönlendirilerek çözülür. Tahtayı kedinin tırmaladığı mobilyanın hemen yanına koyun ve kullandığında onu ödüllendirin. Tırnak kesimine de yavrulukta, kısa ve ödüllü seanslarla alıştırabilirsiniz. Kedi tırmalama ve tırnak kesme rehberlerimize bakabilirsiniz.

Oyun

Genç kediler özellikle akşam saatlerinde enerji patlamaları yaşar. Günde birkaç kez kısa, ava benzeyen oyunlar oynamak ve oyunu küçük bir öğünle bitirmek gece koşturmalarını azaltır. Elinizi ya da ayağınızı oyuncak olarak kullandırmayın; yavruyken sevimli görünen bu alışkanlık yetişkin bir kedide can yakar. Gece oyunları yazımızda daha fazlası var.

Yavru kediler ilk aylarda günde üç dört öğünle beslenir. Yetişkin mamasına ne zaman geçeceğinizi ve kısırlaştırmadan sonra porsiyonun nasıl değişeceğini veterinerinizle konuşun. Kedinizi ayda bir tartıp kilosunu not etmek, olası bir değişikliği erkenden fark etmenizi sağlar.

Bu rehberde geçen terimlerden biri aklınıza takılırsa kedi sözlüğümüze bakabilirsiniz. Sorularınızı ve deneyimlerinizi ise topluluk sayfamızda başka kedi sahipleriyle paylaşabilirsiniz.